Hội chứng De Quervain (viêm bao gân mỏm trâm quay) là tình trạng viêm, chít hẹp bao gân của cơ dạng dài và duỗi ngắn ngón cái. Đây là một trong những hội chứng viêm bao gân phổ biến thường nhận tại gặp ở phụ nữ, nhân viên văn phòng và người làm việc tay chân.

1. Nguyên nhân và Cơ chế bệnh sinh

Hội chứng này không liên quan đến tình trạng nhiễm trùng, mà là sự chít hẹp bao gân do ma sát tăng lên trong thời gian dài. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm:

• Vận động lặp đi lặp lại: Gặp ở nhân viên văn phòng (dùng chuột/bàn phím), thợ thủ công, thợ cắt tóc hoặc người làm nội trợ (rửa chén, giặt quần áo, bế con).
• Thay đổi nội tiết: Phụ nữ mang thai hoặc phụ nữ trẻ sau sinh và đang cho con bú có nguy cơ cao mắc bệnh.
• Chấn thương: Va đập trực tiếp vùng cổ tay.

Các động tác cầm vật nặng lâu, xoay, lắc cổ tay khiến ma sát giữa gân và bao hoạt dịch tăng lên, dịch bôi trơn giảm đi, gây sưng nóng đỏ đau. Về lâu dài, bao gân bị xơ cứng, dày lên, gây cản trở hoạt động của gân.

2. Triệu chứng lâm sàng và Chẩn đoán

Bệnh nhân thường cảm thấy đau nhói hoặc đau âm ỉ dọc theo phần sau và gốc ngón tay cái, kéo dài xuống cạnh cổ tay. Cơn đau gây khó khăn cho các hoạt động cầm nắm, vắt khăn hoặc xoay nắm cửa. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể nghe thấy tiếng kêu “lục cục” khi cử động ngón cái.

Để chẩn đoán chính xác, các bác sĩ tại Bệnh viện 71 Trung ương thường thực hiện:

• Khám lâm sàng: Sử dụng nghiệm pháp Finkelstein (+): Bệnh nhân nắm ngón cái vào lòng bàn tay, các ngón còn lại nắm trùm lên và bẻ gập cổ tay về hướng ngón út. Nếu gây đau nhói dữ dội, kết quả là dương tính.

• Siêu âm: Đây là công cụ hỗ trợ quan trọng, giúp thấy rõ hình ảnh gân dạng dài và duỗi ngắn dày lên so với bên đối diện, tăng tưới máu trên Doppler, bao gân dày, phản âm kém hoặc có dịch bao quanh gân.

3. Phương pháp điều trị

Việc điều trị cần được cá thể hóa dựa trên giai đoạn bệnh và mức độ đáp ứng của bệnh nhân:

A. Điều trị bảo tồn

Áp dụng cho các trường hợp bệnh ở giai đoạn đầu:

• Không dùng thuốc: Giảm hoặc ngừng vận động cổ tay, ngón cái (4-6 tuần). Dùng băng nẹp cổ tay và ngón cái liên tục 3-6 tuần. Các phương pháp vật lý trị liệu như chườm lạnh, dùng laser màu, siêu âm, xung điện kích thích thần kinh qua da (TENS) giúp giảm đau, chống viêm.
• Dùng thuốc: Thuốc chống viêm không steroid (NSAID) dạng bôi hoặc uống, acetaminophen (Paracetamol) giảm đau.
• Tiêm Corticoid: Bác sĩ tiêm thuốc vào bao gân để giảm viêm nhanh chóng. Lưu ý: Chỉ các bác sĩ được đào tạo chuyên khoa mới được thực hiện dưới hướng dẫn của siêu âm để đảm bảo chính xác, tránh tiêm vào mạch máu hoặc vào gân gây nguy cơ đứt gân.

B. Điều trị ngoại khoa (Phẫu thuật)

Khi các biện pháp điều trị bảo tồn không hiệu quả, can thiệp phẫu thuật là cần thiết. Phẫu thuật giúp tạo không gian rộng rãi hơn cho gân hoạt động, ngăn gân cọ xát vào đường hầm.

• Sau mổ, bệnh nhân sẽ tập các bài tập chủ động để tăng dần biên độ và sức mạnh cơ.

Hình ảnh thực tế minh họa can thiệp giải phóng bao gân

Vết mổ thẩm mỹ sau phẫu thuật tại bệnh viện

4. Lời khuyên phòng bệnh

• Tránh các hoạt động cổ tay lặp đi lặp lại trong thời gian dài, cần xen kẽ thời gian nghỉ ngơi.
• Tập luyện các bài tập cho gân khớp vùng cổ tay.
• Tránh xoa bóp bằng dầu nóng, rượu thuốc hoặc nắn bẻ khớp vì có thể làm tình trạng viêm nặng thêm.
• Duy trì chế độ ăn đầy đủ dinh dưỡng, bổ sung calci, sữa và các sản phẩm từ sữa.

Khuyến cáo từ bác sĩ: Nếu bạn đang gặp phải các triệu chứng đau kéo dài không thuyên giảm với các biện pháp tự chăm sóc, hãy đến ngay Khoa Ngoại – Bệnh viện 71 Trung ương để được thăm khám và có chỉ định điều trị kịp thời, tránh để gân bị tổn thương mãn tính.